Respons Tafsir Hak Dini Kur’an Dili Terhadap Kebijakan Politik Turki

Penulis

Kata Kunci:

Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dinı Kur’an Dili, hermeneutika Gadamer, tafsir al-Qur’an, sejarah politik Türkiye

Abstrak

Elmalılı Muhammad Hamdi Yazır, adalah toko mufassir ketika Turki mengalami transisi atau tanzimat (reorganisasi) dalam tubuh sistem pemerintahan Turki. Ia memiliki peran penting namun sering terlupakan dalam diskursus akademis modern. Pola transisi ini sesungguhnya memberi implikasi pada perkembangan Tafsir salah satunya. Disatu sisi Tafsir ini memotret pandangan kelimuan keagamaan masyarat Turki saat itu. Kajian ini menggunakan metode deskriptif dengan pendekatan Hermeneutika Hans G. Gadamer. Hasilnya ialah bahwa Hamdi adalah ulama terkemuka yang turut serta dalam menerjemahkan dan menafsirkan Al-Qur'an ke dalam bahasa Turki atas permintaan pemerintah. Karya tafsirnya, "Hak Dini Kur’an Dili," mencerminkan respons kritis terhadap sekularisasi Turki, meskipun ditulis di bawah pemerintahan yang sekuler. Ia menekankan pentingnya memahami Al-Qur'an dalam konteks aslinya dan menyoroti keterbatasan terjemahan dalam menjaga keindahan dan keakuratan bahasa aslinya. Artikel ini mengeksplorasi pandangan Hamdi dalam karya tafsirnya dan interaksinya dengan kebijakan politik Turki, menunjukkan hubungan dinamis antara interpretasi agama dan kebijakan sekuler.

Biografi Penulis

  • Azzam Ghufrani, M.Ag

    Postgradute student at Universitas Islam Negeri Raden Fatah Palembang, Indonesia

  • Dr. Zulfikri, STIT Diniyyah Puteri Rahmah El-Yunusiyah, Indonesia

    Associate Professor at STIT Diniyyah Puteri Rahmah El-Yunusiyah, Indonesia. Graduated from Institute of Social Sciences, Bursa Uludağ University, Türkiye

Referensi

Akifahadi, L. S. (2012). Pengaruh modernisasi di Türkiye terhadap penafsiran Bediuzzaman Said Nursi. Refleksi, 13(2), 219–262. https://doi.org/10.15408/ref.v13i2.900

Baljon, J. M. S. (1968). Modern Muslim Koran interpretation 1880–1960. E.J. Brill.

Bilgin, M. (1997). Hak dini kuran dili. In TDV İslâm Ansiklopedisi (pp. 153–163). Türk Diyanet Vakfı.

Demir, Ş. (2018). Ezanın Türkçe okunması (1932–1950). In M. Öztürk (Ed.), Ortak dilimiz ezan (pp. 85–103). Nida Akademi.

Doğaner, Y., & Temel, M. (2024). Atatürk ve laiklik. Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/ataturk-ve-laiklik/

Duriana. (2019). Pemikiran politik Türkiye Usmani hingga masa modern. Radio Science, 11(2), 54–65. https://doi.org/10.33477/dj.v11i2.595

Ertit, V. (2014). Birbirinin yerine kullanılan iki farklı kavram: Sekülerleşme ve laiklik. Akademik İncelemeler Dergisi, 9(1), 103–124.

Ersöz, İ. (1993). Elmalılı Hamdi Yazır ve tefsirinin özellikleri. In Elmalılı M. Hamdi Yazır Sempozyumu (p. 175). TDV Yayınları.

Federspiel, H. M. (1996). A dictionary of Indonesian Islam. Ohio University Center for International Studies.

Gadamer, H.-G. (2006). Truth and method (J. Weinsheimer & D. G. Marshall, Trans.). Continuum. (Original work published 1960)

Gokir, N. (2013). Modern Türkiye’de Kur’ana yaklaşımlar. In M. A. Koç & İ. Albayrak (Eds.), Tefsire akademik yaklaşımlar 2 (pp. 193–220). Ankamat.

Haq, A. D., Anwar, A., & Sulaiman, U. (2023). Islam sekuler di Türkiye dan pemikiran Kemal Atatürk. CARITA: Jurnal Sejarah dan Kebudayaan, 2(1), 18–32.

Harahap, H. S. (2019). Pembaharuan pendidikan Islam di Türkiye. Jurnal Hibrul’ulama, 1(1), 18–33. https://ejurnal.univamedan.ac.id/index.php/hibrululama/article/view/110

Husen. (2018). Kegagalan pengepungan Wina Habsburg 1683 M dan dampaknya bagi Türkiye Usmani [Skripsi, UIN Syarif Hidayatullah Jakarta]. http://repository.uinjkt.ac.id/dspace/handle/123456789/40475

Junaidi, A. (2011). Kebijakan politik Recep Tayyip Erdoğan dan Islamisme Türkiye kontemporer. IN RIGHT: Jurnal Agama dan Hak Azazi Manusia, 6(1), 142–200. http://ejournal.uin-suka.ac.id/syariah/inright/article/view/1444

Mursyid, A. Y. (2020). Deturkifikasi dalam tafsir Hak Dını Kur’an Dili karya Elmalılı Hamdi Yazır. Jurnal Studi Ilmu-Ilmu al-Qur’an dan Hadis, 21(1), 111–132. https://doi.org/10.14421/qh.2020.2101-06

Öçalan, A. (2023). Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın Hak Dını Kur’an Dili eseri bağlamında büyük günah anlayışı [Tesis, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi].

Özden, Ş. (2024). Elmalılı’nın Hak Dını Kur’an Dili tefsirinde akıl etmeyle ilgili ayetlere yaklaşımı [Tesis, Ordu Üniversitesi].

Rippin, A. (2019). Muslims: Their religious beliefs and practices (5th ed.). Routledge.

Samsuriadi, Santalia, I., & Wahyuddin. (2023). Sejarah lahirnya negara Islam sekuler Türkiye dan ide pembaruan Mustafa Kemal. Jurnal J-BKPI, 3(1), 21–31.

Sari, M. (2020). Penelitian kepustakaan (library research) dalam penelitian pendidikan IPA. Natural Science: Jurnal Penelitian Bidang IPA dan Pendidikan IPA, 6(1), 41–53.

Şahin, T. (2015). Hak Dını Kur’an Dili tefsirinde dönemin siyasi ve sosyal gelişmelerinin yansımaları [Tesis, Hitit Üniversitesi].

Şimşek, M. S. (2016). Günümüz tefsir problemleri. Kitap Dünyası.

Türk Dil Kurumu. (2023). Türk Dil Kurumu sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/

Uçar, D. (2019). Hak Dını Kur’an Dili tefsirinde manevi huzur [Tesis, Sakarya Üniversitesi].

Uğuz, F. (2022). Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın itikadi İslam mezheplerine bakışı (Hak Dını Kur’an Dili örneği) [Tesis, Akdeniz Üniversitesi].

Yavuz, Y. Ş. (1995). Elmalılı Muhammed Hamdi (1878–1942). In TDV İslâm Ansiklopedisi (Vol. 11, pp. 57–62). Türk Diyanet Vakfı. https://islamansiklopedisi.org.tr/elmalili-muhammed-hamdi

Yazıcı, N., & Kısıklı, E. (2024). Atatürk ve Dolmabahçe Sarayı. Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/ataturk-ve-dolmabahce-sarayi/?pdf=3792

Yazır, E. M. H. (2021). Hak dını Kur’an dili (A. C. Köksal & M. Kaya, Eds.). T.C. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı.

Zürcher, E. J. (2003). Sejarah modern Türkiye (R. Widodo & Wisnu Adi, Trans.). Gramedia Pustaka Utama.

Unduhan

Diterbitkan

2026-06-10